Örnek Rapor · Anonim
Firma büyüyordu. Cirosu bir yılda %18 arttı, aktifi ikiye katlandı, fabrika çalışıyordu. Yıl sonunda kasada kalan para: 47 bin lira. Aradaki para nereye gitti?
Bulgu 01
Firma esas işinden 2,8 milyon lira faaliyet kârı üretti. Bu, işin gerçekten kazandığı paradır. Aynı yıl bankaya ödenen finansman gideri 2,6 milyon lira oldu. Geriye 47 bin lira kaldı.
| Gelir tablosu | Birinci yıl | İkinci yıl |
|---|---|---|
| Net satışlar | 70–80 mn | 80–90 mn |
| Brüt kâr marjı | %10,7 | %23,0 |
| Faaliyet gideri / ciro | %9,0 | %19,9 |
| Faaliyet kârı | 1,2 mn | 2,8 mn |
| Finansman gideri | −1,5 mn | −2,6 mn |
| Net kâr | 78 bin | 47 bin |
Gelir tablosu kuruşuna kadar kapanıyor: faaliyet kârı − finansman gideri ± olağandışı kalemler = net kâr. Rakamlar mizandan alınmıştır, tahmin yoktur.
Yıl sonunda "kâr ettik" denir ve doğrudur — ama kârın tamamına yakınını faiz aldı. Mali tabloda bu iki satır ayrı ayrı durur; yan yana konmadıkça aralarındaki ilişki görünmez. Yan yana konduğunda iş görünür hale gelir.
Bulgu 02
Stok üç dönemde 8,6 katına çıktı. Üçüncü dönemde aktifin %47,7'si stok. Satılmamış mal, ödenmiş paradır.
Bankadaki para üç dönemde on altıda birine indi. Ciro büyürken kasa boşaldı.
Bir yılda 2,7 katına çıktı. Mal satıldı, fatura kesildi, para henüz gelmedi. Alacak da stok gibi nakit değildir.
Bir yılda 2,4 katına çıktı. Stoku ve alacağı finanse eden para bankadan geldi — ve faizi yukarıdaki tabloda görünüyor.
Bu dört satır tek bir cümlenin parçalarıdır: firma büyüdü ama büyümeyi kendi kârıyla değil, banka parasıyla finanse etti. Bilanço ikiye katlandı, kasadaki para on altıda birine indi.
Bulgu 03
Aynı rakamlar bankanın derecelendirme motoruna girdiğinde şu tabloyu üretti. Sağdaki sütun, bankanın kabul ettiği bandı gösterir.
| Oran | İkinci yıl | Banka bandı | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Cari oran | 1,05 | > 1,50 | Altında |
| Asit-test (likidite) | 0,64 | > 1,00 | Altında |
| Borç / Özkaynak | 5,41 | < 2,00 | 2,7 kat aşım |
| Özkaynak oranı | %15,6 | > %30 | Yarısı |
| Net kâr marjı | %0,05 | > %1 | Yirmide bir |
| Banka notu | C — kredilendirilebilir bandın altı | ||
Stok çıkarıldığında firmanın kısa vadeli borcunu karşılama gücü 0,64. Yani 100 liralık borcun 64 lirası karşılanabiliyor. Cari oran 1,05 ile "sınırda iyi" görünüyor — çünkü içindeki stok onu ayakta tutuyor. Banka bu iki oranı birlikte okur; tek başına cari orana bakan bir tablo bu farkı göstermez.
Bulgu 04
Üçüncü dönemde ortaklar sermayeyi yaklaşık dört katına çıkardı. Şirkete dışarıdan gerçek para girdi. Tablo şöyle değişti:
| Oran | Sermaye artışı öncesi | Sonrası | |
|---|---|---|---|
| Borç / Özkaynak | 5,41 | 1,09 | Beşte bire indi |
| Özkaynak oranı | %15,6 | %47,9 | Üç katına çıktı |
| Cari oran | 1,05 | 2,01 | İkiye katlandı |
| Finansman gideri | 2,6 mn | 35 bin | Neredeyse sıfır |
Aynı firma, aynı fabrika, aynı iş. Değişen tek şey kaynak yapısı. Banka notu bu tabloyla artık C bandında değildir.
Altı ayda faaliyet gideri, bir önceki yılın tamamını aştı. Faaliyet kârı 340 bine düştü. Borç sorunu çözüldü, gider sorunu yerinde duruyor. Bir sonraki dönemde izlenecek kalem budur.
Bu rapor nasıl çıktı
Yukarıdaki hiçbir cümle firmaya sorularak yazılmadı. Hepsi mizandan, beyannameden ve bilançodan okundu. Firma "nakit yönetiminiz nasıl?" diye bir ankete cevap vermedi; rakamları konuştu.
Bir firmanın ne söylediği ile tablosunun ne söylediği çoğu zaman aynı değildir. İkisini yan yana koymak bu işin kendisidir — bankanın göreceği tablo, banka görmeden önce görünür hale gelir.
